Μαγνητική Τομογραφία Άνω Κοιλίας

Προετοιμασία Ασθενούς

•  Ο ασθενής πρέπει να είναι νηστικός 4 ώρες πριν την εξέταση.
•  Η φαρμακευτική αγωγή του ασθενούς δεν χρειάζεται να σταματήσει.
• Σε περίπτωση κλειστοφοβικού ασθενή, ο ασθενής πρέπει να προσέλθει στο κέντρο 30’ νωρίτερα της εξέτασής του ώστε να δοθεί κατάλληλο ηρεμιστικό χάπι.

 

Τοποθέτηση (ασθενούς – πηνίων)

• Ο ασθενής συμπληρώνει το έντυπο συγκατάθεσης.
• Ο Τεχνολόγος Μαγνητικής Τομογραφίας ελέγχει το έντυπο συγκατάθεσης και εφόσον δεν προκύπτουν ζητήματα ασφάλειας τότε συνεχίζεται κανονικά η διαδικασία.
• Ο ασθενής αφαιρεί όλα τα ρούχα του (εκτός από το εσώρουχο) και τυχόν μεταλλικά αντικείμενα και φοράει κατάλληλη εξεταστική ρόμπα.
• Οι γυναίκες ασθενείς πρέπει να αφαιρέσουν και τον στηθόδεσμο.
• Ο ασθενής τοποθετείται είτε με το κεφάλι πρώτα (head first) είτε με τα πόδια πρώτα (feet first).
• Η θέση feet first βοηθάει στην μείωση των κλειστοφοβικών αντιδράσεων και γενικά προτιμάται (εάν είναι εφικτό).
• Χρησιμοποιείται είτε το πηνίο της κοιλιάς σε συνδυασμό με της σπονδυλικής στήλης είτε το πηνίο της κοιλιάς μόνο του.
• Ο ασθενής πρέπει να τοποθετηθεί κεντρικά, ώστε να αποφευχθούν τεχνικά σφάλματα (artifacts) λόγω ανομοιογένειας του μαγνητικού πεδίου, καθώς και ατελής καταστολή του λίπους.
• Τα χέρια προτιμάται να τοποθετούνται δίπλα στο σώμα του ασθενούς και όχι πάνω από το κεφάλι. Ο λόγος είναι πως αρκετοί ασθενείς κουράζονται με τα χέρια πάνω από το κεφάλι (ειδικότερα οι μεγαλύτεροι σε ηλικία), με αποτέλεσμα τεχνικά σφάλματα κίνησης ή ακόμα και διακοπή της εξέτασης.
• Το μειονέκτημα της τοποθέτησης των χεριών δίπλα στο σώμα του ασθενούς είναι τα αυξημένα τεχνικά σφάλματα αναδίπλωσης στις στεφανιαίες ακολουθίες.
• Χρησιμοποιούνται κατάλληλα μαξιλάρια ώστε να μην έρχεται σε επαφή το σώμα του ασθενούς με τον Μαγνητικό Τομογράφο.

 

Πρωτόκολλο απεικόνισης

• Το πρωτόκολλο απεικόνισης μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το κλινικό ερώτημα και την προτίμηση του κάθε τμήματος Μαγνητικής Τομογραφίας.
• Ένα τυπικό πρωτόκολλο ρουτίνας MRI άνω κοιλίας παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα.
• Το οβελιαίο επίπεδο δεν είναι σημαντικό στην Μαγνητική Τομογραφία άνω κοιλίας.
• Λόγω της φυσιολογικής αναπνοής του ασθενούς, οι εξετάσεις άνω κοιλίας πρέπει να διενεργούνται με χρήση τεχνικών ελέγχου της αναπνευστικής κίνησης.
• Η προτεινόμενη τεχνική για την κάθε ακολουθία αναγράφεται στον παρακάτω πίνακα.
• Οι ακολουθίες με συγκράτηση της αναπνοής πρέπει να σχεδιάζονται από το localizer που λήφθηκε με συγκράτηση της αναπνοής, ενώ οι ακολουθίες με ελεύθερη αναπνοή ή respiratory triggering/navigator από το localizer που λήφθηκε με ελεύθερη αναπνοή.
• Η ακολουθία μοριακής διάχυσης (DWI/diffusion) λαμβάνεται με τουλάχιστον δύο (2) διαφορετικά b values ώστε να είναι δυνατή η απόκτηση του χάρτη ADC.
• Το b50 επιλέγεται στην άνω κοιλία αντί του b0 ώστε να καταστείλει το σήμα από τα αγγεία.
• Θεωρητικά όσο περισσότερα b values χρησιμοποιούνται τόσο πιο ακριβής είναι ο υπολογισμός του χάρτη ADC. Όμως για το κλασικό μονοεκθετικό μοντέλο που χρησιμοποιείται στην καθημερινή κλινική πράξη, ο αριθμός των b values δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία στον υπολογισμό του χάρτη ADC. Μεγαλύτερος αριθμός b values συνεπάγεται επίσης και αυξημένο χρόνο συλλογής των δεδομένων.
• Η ακολουθία DWI λαμβάνεται είτε με respiratory triggering είτε με εντελώς ελεύθερη αναπνοή. Προτείνεται η εντελώς ελεύθερη αναπνοή με χρήση πολλαπλών επαναληπτικών μετρήσεων (NEX/NSA/averages) επειδή αυτή η τεχνική δεν επηρεάζεται από τον αναπνευστικό ρυθμό του ασθενούς και προσφέρει συνήθως μικρότερους χρόνους σάρωσης με ικανοποιητική ποιότητα εικόνας.
• Η χρήση της 2D ή 3D in-phaseandout-of-phase GRE ακολουθίας είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ανάδειξη ενδοκυττάριου λίπους σε όγκους του επινεφριδίου (πχ αδένωμα) ή του νεφρού (πχ διαυγοκυτταρικό καρκίνωμα), καθώς και για την αξιολόγηση λιπώδους διήθησης του ήπατος. Προτείνεται να λαμβάνεται ως μια ακολουθία σε μια συγκράτηση αναπνοής και όχι ως δύο ξεχωριστές ακολουθίες, ώστε να μην υπάρχουν ανατομικές διαφορές λόγω διαφορετικής αναπνοής.
• Η δυναμική απεικόνιση είναι ίσως η σημαντικότερη ακολουθία στην άνω κοιλία για τον χαρακτηρισμό και την διαφοροδιάγνωση της παθολογίας.
• Για την δυναμική ακολουθία χρησιμοποιείται μια 3D T1-w GRE (VIBE/LAVA/THRIVE) με καταστολή του σήματος του λίπους (γιατί το λίπος έχει υψηλής έντασης σήμα και μπορεί να αποκρύψει παθολογία) σε πολλές διαφορετικές χρονικές στιγμές για να δούμε την κατανομή του μέσου σκιαγραφικής αντίθεσης.
• Πάντα λαμβάνεται μια εικόνα χωρίς σκιαγραφικό που ονομάζεται ”μάσκα”, ενώ μετά την έγχυση της σκιαγραφικής ουσίας λαμβάνονται εικόνες σε αρτηριακή, πυλαία/φλεβική και καθυστερημένες φάσεις.
• Η “μάσκα” χρησιμοποιείται για την συγκριτική αξιολόγηση της παθολογίας πριν και μετά την έγχυση του σκιαγραφικού, καθώς επίσης και για να είναι δυνατή η εφαρμογή της αφαιρετικής τεχνικής (subtraction) όποτε κρίνεται απαραίτητο από τον ιατρό ακτινολόγο.
• Η αρτηριακή φάση είναι περίπου στα 15-35 sec, η πυλαία/φλεβική φάση στα 50-80 sec και οι καθυστερημένες φάσεις ξεκινάνε από τα 120 sec, όμως σε ένα τυπικό πρωτόκολλο άνω κοιλίας οι καθυστερημένες φάσεις λαμβάνονται περίπου στα 5 λεπτά μετά την έγχυση της σκιαγραφικής ουσίας.
• Η ακριβής χρονική στιγμή της κάθε φάσης έγκειται στο κλάσμα εξώθησης του κάθε ασθενούς.
• Για την λήψη βέλτιστης αρτηριακής φάσης πρέπει να γίνει συγχρονισμός της λήψης των δεδομένων με τον χρόνο άφιξης του σκιαγραφικού στην αριστερή κοιλία της καρδιάς με χρήση της τεχνικής “CARE bolus” ή “Fluoro triggering”.

Σχεδιασμός τομών

Στεφανιαίο (Coronal): οι στεφανιαίες τομές σχεδιάζονται κατά μήκος των οργάνων της άνω κοιλίας τόσο στο εγκάρσιο όσο και στο οβελιαίο επίπεδο. Δεν απαιτείται ιδιαίτερη κλίση. Οι τομές πρέπει να περιλαμβάνουν ολόκληρη την άνω κοιλία, από το ήπαρ (μπροστά) έως τους νεφρούς (πίσω). Εγκάρσιο (Axial/Transversal): οι εγκάρσιες τομές σχεδιάζονται κατά μήκος των οργάνων της άνω κοιλίας τόσο στο στεφανιαίο όσο και στο οβελιαίο επίπεδο. Δεν απαιτείται ιδιαίτερη κλίση. Οι τομές πρέπει να περιλαμβάνουν ολόκληρη την άνω κοιλία, από το ήπαρ (πάνω) έως τους νεφρούς (κάτω).

Βιβλιογραφικές παραπομπές

• ACR–SPR–SSR PRACTICE PARAMETER FOR THE PERFORMANCE AND INTERPRETATION OF MAGNETIC RESONANCE IMAGING (MRI) OF THE ABDOMEN (EXCLUDING LIVER). 2015